Kręta droga ku zatrudnieniu

Średnio 30% – taki jest odsetek uczniów i uczennic publicznych gimnazjów, którzy zniechęceni pasmem niepowodzeń szkolnych, stwarzają w szkole i środowisku problemy wychowawcze, robią wszystko, by zaistnieć, zaznaczyć swoją obecność, niestety w tym negatywnym znaczeniu. Zaliczają się do tzw. utrudniającej życie w szkole młodzieży.

Muzeum Lotnictwa w miniaturze, tu uczniowiez gimnazjum w Szczawnie w czasie projektu „Patrz w przyszłość – zainwestuj w siebie” zdobywali kompetencje naukowo – techniczne

Muzeum Lotnictwa w miniaturze, tu uczniowiez gimnazjum w Szczawnie w czasie projektu „Patrz w przyszłość – zainwestuj w siebie” zdobywali kompetencje naukowo – techniczne

O gimnazjach mówimy różnie, często w negatywnym tonie: niefortunna decyzja władz, 13 lat to nie wiek na zmianę środowiska, niebezpieczni, wegetują, część czeka, aż wejdzie w dorosłość, ukończy 18 lat… tylko co potem? To właśnie oni są najważniejszymi beneficjentami, wyróżnionych przez UMWD projektów realizowanych w Powiecie Wałbrzyskim w: gminie Walim – „Doładuj się kwantami wiedzy”, Szczawnie – Zdroju „Patrz w przyszłość – zainwestuj w siebie” czy gminie Czarny Bór – „Przełącz energię”.Wszystkie zawierały programy zajęć pozalekcyjnych.

Każdy z projektów za cele stawiał między innymi wyposażenie uczniów w kompetencje społeczne(odkrywanie własnych zasobów i talentów, rozwijanie poczucia sprawstwa, rozwijanie empatii i umiejętności rozpoznawania stanów emocjonalnych innych ludzi, rozwijanie umiejętności komunikacyjnych) i  przedsiębiorczezwiązane z poruszaniem się po rynku pracy  i planowaniem kariery zawodowej. Ponadto zakładał działania psycho- i socjoterapeutyczne, pro-zawodowe, takie jak: wzmacnianie myślenia o karierze zawodowej, rozwijanie umiejętności planowania dalszej nauki, wskazywanie różnych możliwości, różnych dróg wyboru, zrozumienie relacji pomiędzy osiągnięciami np. edukacyjnymi czy pozaszkolnymi a planowaniem kariery zawodowej oraz wolontaryjne.

Wszystkie zawierały programy zajęć poza-lekcyjnych. Każdy miał m.in. takie cele: wyposażyć  ucznióww kompetencje społeczne (odkrywanie własnych zasobów i talentów, rozwijanie poczucia sprawstwa, rozwijanie empatii i umiejętności rozpoznawania stanów emocjonalnych innych ludzi, rozwijanie umiejętności komunikacyjnych)  oraz kompetencje związane z poruszaniem się po rynku pracy i planowaniem kariery zawodowej, zakładał działania psycho i socjoterapeutyczne, pro-zawodowe (takie jak: wzmacnianie myślenia o karierze zawodowej, rozwijanie umiejętności planowania dalszej nauki, wskazywanie różnych możliwości, różnych dróg wyboru, zrozumienie relacji pomiędzy osiągnięciami np. edukacyjnymi czy pozaszkolnymi a planowaniem kariery zawodowej)i wolontaryjne.

 Rezultatami twardymi tych działań były: warsztaty wyjazdowe z psychoterapeutami, socjoterapeutyczne, indywidualne doradztwo zawodowe, warsztaty praktycznej nauki zawodu, wizyty w szkołach posiadających naukę na profilach gwarantujących zatrudnienie, Szkolne Ośrodki Kariery, które do dziś funkcjonują w każdym z gimnazjów.

Indywidualne spotkania z doradcą zawodowym  dla uczniów gimnazjum i szkół ponadgimnazjalnych koncentrowały się głównie na zachęcaniu uczniów do pogłębiania samoświadomości uczniów dotyczącej własnych zasobów, możliwości, predyspozycji, a także analizowanie różnych możliwości kariery zawodowej, rozpoznawanie swoich uzdolnień, zainteresowań i wartości w kontekście kariery zawodowej.

Natomiast rezultatami miękkimi: odbudowa pozytywnej samooceny, nabycie umiejętności radzenia sobie w trudnych sytuacjach, zwłaszcza gdy dotyczą konfliktów w grupach rówieśniczych, przywrócenie wiary w swoje możliwości, nabranie przekonania, że jest dla nich miejsce na rynku pracy. Były to niestety tylko działania doraźne i ze względu na ograniczone możliwości finansowe placówek, kontynuowane obecnie w okrojonej formie.

Często organy prowadzące szkoły oraz my nauczyciele, wychowawcy zapominamy jaki jest ten najważniejszy cel edukacyjnej podróży ucznia – sukces na rynku pracy. Próbujemy go uszczęśliwiać ogromem wiedzy akademickiej, a zapominamy, że Oni są różni. Wielu ma ograniczone możliwości intelektualnei w związku z tym przejawiają trudnościby tę wiedzę przyswajać bez ograniczeń. Niektórzy po prostu nie mają na to ochoty, gdyż od początku swojej edukacji doświadczają tak wielu porażek, że obniża się ich motywacja do wykonywania wysiłku intelektualnego, spada też ciekawość poznawcza .Mówią „jak będę chciał znać szczegóły, profesor Google mi podpowie”.

To, że milionów młodych Polaków mieszkają i pracują za granicą to po części nasza wina. W szkołach nie przygotowujemy ich do realnego życia. Zderzając się z rzeczywistością, niewykwalifikowani, bez finansowych perspektyw, wyjeżdżają. Nie zrzucajmy wszystkiego na system. Fakt, nie jest on doskonały. Jako obywatele Europy możemy czerpać dobre praktyki z różnych systemów. EFS nam to od lat umożliwia. Weźmy przykład z naszych sąsiadów Niemców, czy dobrze rozwiniętych krajów skandynawskich. Tam młodzież w wieku 13 lat podejmuje decyzję co dalej. Wybiera szkołę ogólną, techniczną bądź zawodową. My jako kraj z centrum Europy możemy te systemy wypośrodkować. Efekty przedstawionych wyżej projektów to udowodniły.

Dzięki działaniom Szkolnych Ośrodków Kariery społeczność szkolna dowiedziała się (celowo używam określenia społeczność, bo mam tu na uwadze również nauczycieli), które szkoły oferują ciekawe, zgodne z zapotrzebowaniem lokalnego rynku pracy, profile nauki (niestety jest ich niewiele). Dzięki spotkaniom z niezależnym doradcą zawodowym gimnazjaliści poznali swoje predyspozycje, możliwości i ograniczenia w nauce zawodów, na które jest zapotrzebowanie. Dzięki praktykom w miejscach pracy faktycznie przekonali się, który z zawodów im najbardziej odpowiada i „pasuje” do opracowanego wspólnie z doradcą profilu zawodowego.

Zajęcia praktyczne nauki zawodów były zorganizowane zgodnie ze Strategią Aglomeracji Wałbrzyskiej, a więc wiązały się z zawodami okołoturystycznymi oraz wymaganiami zakładów funkcjonujących w aglomeracji, głównie w WSSE.

Zarówno uczniowie jak i uczennice mieli okazję spróbować swoich sił jako kucharze, fryzjerzy, fizjoterapeuci czy mechatronicy.

Bazując na dobrych praktykach projektów zrealizowanych w działaniu IX POKL, możemy, bez rujnowania systemu, dać szansę młodzieży gimnazjalnej do podejmowania świadomych, korzystnych decyzji ws dalszego, po szkole podstawowej kształcenia.

Moja propozycja: pokuśmy się, zwłaszcza w gimnazjach wiejskich, na stworzenie zgodne z systemem, zamiejscowych OHP-ów. One będą alternatywą dla części gimnazjalistów. Wyposażone w profesjonalne doradztwo, stworzą im i ich rodzicom warunki do podjęcia świadomej decyzji co do wyboru dalszej, po ukończeniu szkoły podstawowej, drogi ku zatrudnieniu.

Autorką wszystkich wyróżnionych programów jest pracownik młodzieżowy, obecnie Prezes Fundacji Inceptum Ewa Iwona Woźniak, która dzięki programom FRSE, poznała wiele systemów, dobrych praktyk i doświadczeń. Zgodnie z nazwą swojej organizacji wspiera inicjatywy edukacyjne w swoim regionie.

Sierpień 10, 2014